Trường THPT Cát Tiên - Đổi mới từ duy đến hành động trong tiết học Vật Lý 10
Thứ sáu - 16/10/2026 23:01
Nhằm mục tiêu không ngừng nâng cao chất lượng dạy học và thúc đẩy tinh thần hợp tác chuyên môn, vừa qua, Tổ Vật lí - CNCN trường THPT Cát Tiên đã tổ chức thành công sinh hoạt chuyên môn theo mô hình Nghiên cứu bài học (NCBH). Tiết dạy minh họa được thực hiện tại lớp 10A1 với nội dung "Bài 7: Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian" (Vật lí 10) do cô Vũ Hoàng Thanh Trang nhóm Vật lí đảm nhiệm.
Từ khâu thiết kế bài học chung sức...
Khác với các tiết dự giờ truyền thống, bài học nghiên cứu lần này là sản phẩm trí tuệ tập thể của toàn bộ giáo viên trong tổ Vật lí. Ngay từ khâu chuẩn bị, các thành viên đã cùng nhau thảo luận, mổ xẻ những "điểm nghẽn" mà học sinh thường mắc phải khi học phần đồ thị — đặc biệt là sự nhầm lẫn kinh điển giữa hình dạng đồ thị và quỹ đạo chuyển động thực tế. Từ đó, tổ đã thống nhất giải pháp đột phá: Ứng dụng phần mềm thí nghiệm ảo PhET kết hợp phiếu học tập để học sinh tự quan sát, đối chiếu và tự chiếm lĩnh kiến thức. ... Đến lớp học "mở" đầy hào hứng cùng công nghệ PhET
Bước vào tiết dạy minh họa, không khí lớp học diễn ra vô cùng sôi nổi. Điểm sáng của tiết học chính là khoảnh khắc giáo viên chuyển giao nhiệm vụ khám phá thông qua thí nghiệm ảo PhET. Thay vì những hình vẽ khô khan trên sách vở, học sinh được trực tiếp quan sát một nhân vật chuyển động trên màn hình, và ngay phía dưới, đường đồ thị độ dịch chuyển – thời gian được vẽ ra tự động theo thời gian thực.
Sự trực quan của PhET đã giúp các em lập tức nhận ra: Khi nhân vật đi lùi (ngược chiều dương), đồ thị lập tức đi xuống; khi nhân vật dừng lại, đồ thị là một đường thẳng nằm ngang. Sự hào hứng hiện rõ trên từng gương mặt khi các em tự tay thử nghiệm các tình huống chuyển động khác nhau để kiểm tra giả thuyết của nhóm mình. Việc lồng ghép công nghệ đã phá vỡ hoàn toàn những quan niệm sai lầm cũ, giúp học sinh hiểu sâu sắc bản chất chuyển động một cách tự nhiên nhất.
Học sinh chăm chú nghe giáo viên hướng dẫn và thực hiện nhiệm vụ với phần mềm trực tuyến PhET
Đặc biệt, việc ứng dụng linh hoạt các câu hỏi gợi mở đã giúp các nhóm tự phát hiện ra lỗi sai trong cách tính toán vận tốc (nhất là khi đồ thị đi xuống thể hiện vận tốc âm), từ đó giúp học sinh hiểu sâu sắc hơn bản chất vật lí đằng sau những con số toán học.
Học sinh chăm chú vẽ đồ thị và sản phẩm Phiếu học tập của các nhóm
Dự giờ kiểu mới: Tập trung vào từng ánh mắt, hành vi của học sinh
Thực hiện đúng tinh thần của phương pháp Nghiên cứu bài học, các giáo viên đến dự giờ không còn ngồi ghi chép bài giảng của đồng nghiệp. Thay vào đó, thầy cô đứng ở các góc lớp, quan sát tường tận từng nhóm học sinh. Từng khoảnh khắc các em ồ lên thích thú khi thấy đồ thị PhET biến đổi, những phút giây lúng túng khi tính toán vận tốc từ độ dốc, hay nụ cười vỡ òa khi tìm ra đáp án đúng... đều được giáo viên ghi nhận tỉ mỉ vào Phiếu quan sát và lưu lại bằng những hình ảnh thực tế.
Lớp học học sinh đang thảo luận nhóm và các thầy cô đang quan sát, hướng dẫn các nhóm thực hiện nhiệm vụ
Buổi phân tích bài học: Thẳng thắn, khách quan và giàu giá trị chuyên môn
Ngay sau tiết dạy, tổ chuyên môn đã tiến hành phiên thảo luận, phân tích bài học. Thầy cô trong tổ đánh giá rất cao hiệu quả của việc đưa mô phỏng PhET vào bài dạy. Minh chứng thực tế cho thấy, nhờ có sự hỗ trợ của công nghệ, học sinh tiếp thu khái niệm "vận tốc âm" và "đồ thị nằm ngang" nhanh hơn hẳn so với phương pháp dạy học truyền thống.
Bên cạnh đó, tổ cũng thẳng thắn rút kinh nghiệm về mặt thời gian: Ở các tiết học sau, cần tối ưu hóa thời gian giao việc để học sinh có thêm cơ hội tự thuyết trình và đọc các đồ thị phức tạp hơn từ thực tế đời sống.
Khép lại chu kỳ nghiên cứu bài học bài "Đồ thị độ dịch chuyển – thời gian", điều đọng lại lớn nhất không chỉ là một giáo án hoàn chỉnh, mà là ngọn lửa đam mê chuyên môn được thắp sáng trong mỗi giáo viên và niềm vui học tập hiện rõ trên gương mặt các em học sinh. Sự thành công của tiết dạy một lần nữa khẳng định hướng đi đúng đắn của trường THPT Cát Tiên trong việc đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới phương pháp dạy học để thực hiện thắng lợi mục tiêu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Tác giả bài viết: Thầy Nguyễn Văn Phúc - TTCM Vật lý - CNCN
